Block en replace bij Graves

Block & replace zet de schildklier stil en vervangt eigen hormoonproductie volledig door medicijnen. Het geeft vaak meer stabiliteit bij heftig beloop, maar je verliest zicht op je eigen herstel. Titratie: natuurlijker, patiëntgerichter, block & replace: praktischer bij instabiele Graves of ernstige hyperthyreoïdie.

Bij block & replace zet je de schildklier stil met een hoge dosis Strumazol. Tegelijk neem je levothyroxine (synthetisch schildklierhormoon) om toch voldoende T4 in je bloed te hebben.
- Start: hoge dosis Strumazol (30–40 mg/dag) remt alle hormoonproductie.
- Toevoeging: levothyroxine (synthetisch T4, rond 100 µg/dag) zorgt voor stabiele hoeveelheid T4.
- Resultaat: De eigen hormoonproductie wordt vrijwel volledig geremd en de hormoonbalans komt grotendeels van buitenaf.

Voordelen van block & replace
Deze methode kan meer stabiliteit brengen, zeker bij ernstig beloop.
- Meer stabiliteit in hormoonwaarden – minder pieken en dalen in fT4.
- Sneller rust bij ernstig beloop – verlichting bij zeer hoge fT4 of sterke TRAb-activiteit.
- Minder afhankelijk van eigen schildklierreactie – minder kans op hyper/hypo-wisselingen door schommelende eigen productie.
- Eenvoudiger dosering – vaak vaste dosis Strumazol + vaste dosis Levothyroxine.

Nadelen van block & replace
De internist zal ook de risico’s bespreken.
- Hogere medicatielast – hoge dosis Strumazol, twee middelen tegelijk, meer kans op bijwerkingen zoals leverproblemen of afwijkingen in het bloedbeeld - kans iets groter dan bij lage dosis titratie
- Meer kans op overbehandeling – dosering kan te hoog uitvallen, risico op tijdelijke hypothyreoïdie.
- Natuurlijk evenwicht verdwijnt – HPT-as ligt stil, TSH zegt weinig.
- Geen inzicht in eigen schildklierfunctie – moeilijk te zien of er remissie is.
- Minder patiëntgericht bij gevoelig zenuwstelsel – kleine wijzigingen in levothyroxine kunnen al onrust geven.

Internationale verschillen en toepassingen
De keuze voor block & replace varieert per land:
- Nederland: zowel block & replace als titratie; afhankelijk van arts en patiënt.
- UK / Scandinavië: relatief vaker block & replace bij instabiele Graves.
- Japan: meestal titratie of langdurig lage dosering, block & replace weinig gebruikelijk.

Wanneer kiezen artsen voor block & replace
- Bij Graves met sterke schommelingen in waarden (hyper - hypo) of instabiele reactie op titratie
- Bij grote schildklieren of zeer hoge hormoonproductie
- Wanneer stabiele waarden belangrijker zijn dan inzicht in de eigen schildklierfunctie
- Soms als voorbereiding op operatie of radioactief jodium
- Bij TRAb-negatieve Graves, omdat de auto-immuunactiviteit wel aanwezig kan zijn maar minder goed meetbaar is
- Wanneer de arts het risico op opnieuw hyper worden tijdelijk wil verkleinen

Zwangerschap en block & replace
Bij zwangerschap of kinderwens wordt block & replace afgeraden.
- Strumazol in hoge dosis (30–40 mg/dag) verhoogt het risico op aangeboren afwijkingen, vooral in het eerste trimester.
- Levothyroxine toevoegen verandert dit risico niet, de hoge Strumazol-dosis blijft het probleem.

Richtlijnen adviseren daarom
- Eerste trimester: liever PTU (propylthiouracil) in lage dosis.
- Vanaf 2e trimester: overstap naar lage dosis Strumazol.
- Altijd: zo laag mogelijke dosering, met nauwe controle van fT4 en TSH.

Block & replace wordt dus alleen buiten de zwangerschap toegepast, bij mensen met sterke schommelingen of instabiele waarden. Meer info: Thuisarts.nl – te snelle schildklier en zwangerschap

Lees ook
👉 Titratiemethode – waarom doseren maatwerk is
👉 Strumazol - werking en verloop van de behandeling
👉 De Strumazol-paradox: onontbeerlijk maar verhullend.